Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), pestisit kalıntılarının insan sağlığına etkilerini düzenli olarak izlemektedir. Bu çalışmalar, JMPR (Joint FAO/WHO Meeting on Pesticide Residues) programı çerçevesinde yürütülmekte; gıdalardaki pestisitlerin güvenli sınırlarını belirlemek amacıyla her yıl güncellenmektedir.

JMPR Programı Nedir?

WHO ve FAO bünyesindeki bağımsız uzmanlardan oluşan JMPR paneli, pestisitlerin toksikolojik verilerini inceleyerek şu değerleri belirler:

• ADI (Kabul Edilebilir Günlük Alım Miktarı): Bir kimyasalın insan sağlığına zarar vermeksizin ömür boyu her gün alınabilecek miktarı.
• ARfD (Akut Referans Dozu): 24 saat veya daha kısa sürede alındığında sağlık riski oluşturmayan üst sınır.
• MRL (Maksimum Kalıntı Limiti): Tarımsal uygulamalar sonucu gıdalarda oluşabilecek izin verilen en yüksek pestisit kalıntı seviyesi.

Son Yıllara Ait Önemli JMPR Raporları

• 2024 JMPR Raporu: 37 pestisiti değerlendiren bu rapor, çeşitli gıda ürünleri için MRL tahminleri ve diyetle alım risk değerlendirmeleri içermektedir.
• 2023 JMPR Raporu: 30’dan fazla pestisitin incelendiği bu rapor, risk değerlendirme metodolojisindeki güncel gelişmeleri kapsamaktadır.
• 2022 JMPR Raporu: Pestisitlerin kimyası, analiz yöntemleri ve iyi tarım uygulamalarına göre oluşabilecek maksimum kalıntı seviyeleri hakkında detaylı bilgi sunmaktadır.

Avrupa’daki Durum

Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), WHO/FAO verilerini kullanarak Avrupa’ya özgü risk değerlendirmeleri yapmaktadır. EFSA’nın gerçekleştirdiği bir değerlendirmede, portakal ve greyfurt gibi bazı ürünlerde belirli pestisitler için akut referans dozunun aşıldığı tespit edilmiştir.

Tüketiciler İçin Ne Anlama Geliyor?

Uluslararası düzeyde yürütülen bu çalışmalar, özellikle hamile kadınlar, bebekler ve çocuklar gibi hassas grupların pestisit maruziyetini en aza indirmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Meyve ve sebzelerin iyice yıkanması, mümkün olduğunda organik ürünlerin tercih edilmesi ve pestisit içermeyen işlenmiş meyve ürünleri kullanımı bu riski azaltmanın pratik yolları arasında yer almaktadır.

Kaynak: WHO/FAO JMPR Yayınları — who.int